To pytanie zadaje sobie wiele osób – zwłaszcza tych, u których rozpoznano zakażenie wirusem HIV, HBV lub HCV. Czy zakażenie tymi wirusami wyklucza leczenie niepłodności?
Czy można skorzystać z procedury zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro)? Czy dziecko nie będzie nosicielem wirusa?
Odpowiedź może być tylko jedna: tak. Osoby zakażone HIV, HBV lub HCV mogą korzystać z procedur wspomaganego rozrodu – przy zachowaniu odpowiednich zasad bezpieczeństwa.
Co mówią przepisy i zalecenia medyczne?
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ESHRE (Europejskiego Towarzystwa ds. Rozrodu Człowieka i Embriologii), osoby zakażone HIV, HCV i HBV mają prawo do leczenia niepłodności w sposób bezpieczny. Kliniki leczenia niepłodności mają obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków, które m.in. w sposób prawidłowy przeprowadzą Pacjenta – nosiciela/chorego przez ten proces oraz minimalizują ryzyko zakażenia innych Pacjentów i personelu.
Podobne zalecenia znajdują się w dokumentach WHO i ASRM, a także w polskich przepisach prawa. W Polsce kliniki leczenia niepłodności mogą prowadzić leczenie osób z chorobami wirusowymi, jeżeli zostaną spełnione określone standardy.
Na czym polegają różnice w leczeniu niepłodności?
Procedura dla pary, w której jedna lub obie osoby żyją z HIV, HBV lub HCV, jest zbliżona do standardowej, lecz obejmuje dodatkowe elementy zabezpieczenia:
- oddzielne pomieszczenia laboratoryjne lub specjalne godziny procedur ( np. pobranie gamet),
- osobne pojemniki kriogeniczne do przechowywania materiału biologicznego,
- dodatkowe środki ochrony biologicznej dla zespołu medycznego,
- weryfikację poziomu wiremii – czyli zlecenia wykonania badań stężenia wirusa we krwi lub wydzielinach, a dokładniej mówiąc, ilości kopii RNA lub DNA wirusa. Leczenie niepłodności można rozpocząć po skutecznej terapii przeciwwirusowej i pod opieką Poradni chorób zakaźnych.
Celem jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa, poczucia bezpieczeństwa i komfortu dla Pacjentów.
A co z dzieckiem? Czy może być zdrowe?
Tak. Dzięki nowoczesnym terapiom antyretrowirusowym oraz odpowiednio prowadzonemu leczeniu:
- ryzyko przeniesienia wirusa HIV z rodzica na dziecko można zminimalizować niemal do zera – WHO podaje, że przy prawidłowej terapii i odpowiednich procedurach wynosi ono <1%,
- dziecko może urodzić się całkowicie zdrowe i niezakażone,
- w przypadku HBV i HCV stosuje się profilaktykę, leczenie przeciwwirusowe oraz szczepienia i obserwację noworodków.
Ważne: decyzja o wdrożeniu procedury wspomaganego rozrodu u Pacjenta zakażonego zawsze podejmowana jest indywidualnie – po wnikliwej ocenie stanu zdrowia, sytuacji klinicznej, przebiegu infekcji i ewentualnym leczeniu przeciwwirusowym.
Czy kliniki mają obowiązek przyjąć zakażoną parę?
Tak. W Polsce kliniki nie mogą odmówić leczenia wyłącznie z powodu zakażenia HIV, HBV lub HCV – jeśli Pacjent spełnia kryteria medyczne, a placówka jest w stanie zapewnić odpowiednie zabezpieczenie.
Odmowa jest możliwa tylko w sytuacjach, gdy:
- istnieje ryzyko dla życia lub zdrowia Pacjenta
- nie można zapewnić odpowiednich warunków bezpieczeństwa
Cieszy fakt, że coraz więcej klinik – także w Polsce – oferuje kompleksową opiekę, odpowiednie zaplecze techniczne oraz doświadczony, wrażliwy personel. Szukajmy miejsc, w których profesjonalizm idzie w parze z empatią i zrozumieniem.
A co z bankami nasienia lub komórek jajowych?
W Polsce osoby zakażone wirusem HIV, HCV lub HBV nie mogą oddawać komórek do banków dla innych Pacjentów.
Mogą jednak korzystać z własnych komórek – które są przechowywane oddzielnie, z zachowaniem zasad izolacji w specjalnych pojemnikach kriogenicznych.
W niektórych krajach istnieją banki gamet dla osób HIV+ – umożliwiające również dawstwo między parami seropozytywnymi. W Polsce ta procedura nie jest to jeszcze dostępna.
Jak przygotować się do leczenia?
Jeśli jesteś osobą zakażoną lub w związku z osobą zakażoną i planujesz leczenie niepłodności:
- Poinformuj lekarza prowadzącego o zakażeniu – to ważne nie tylko dla bezpieczeństwa procedury, ale także czasu jej rozpoczęcia.
- Zadbaj o „stabilizację wirusa” – konsultacji w Poradni Chorób Zakaźnych (podjęcie terapii antyretrowirusowej?)
- Wykonaj pełny zalecany panel badań wirusologicznych i immunologicznych.
- Porozmawiaj z lekarzem kliniki płodności o możliwościach leczenia – wiele klinik współpracuje z poradniami chorób zakaźnych.
Podsumowanie
- Osoby zakażone HIV, HBV, HCV mogą BEZPIECZNIE przystąpić do procedur wspomaganego rozrodu.
- Choć procedura wymaga odpowiedniego przygotowania i zachowania ostrożności, to nie odbiera szansy na spełnienie marzenia o rodzicielstwie.
- Dzięki nowoczesnym metodom leczenia i ochrony, dziecko może urodzić się całkowicie zdrowe.
- Nie bój się zadawać pytań i szukaj placówek, które oferują nie tylko nowoczesną opiekę medyczną, ale także bezpieczeństwo, zrozumienie i szacunek dla pacjenta i jego decyzji.
Źródła:
ESHRE: Good practice recommendations for add-ons in reproductive medicine, 2024
CDC: Guidelines for Prevention of Transmission of HIV through Fertility Services
ASRM: Reproductive care for people living with HIV and viral hepatitis, 2023
WHO: Guidance on the Prevention of Mother-to-Child Transmission of HIV, 2021
Poltransplant: Wytyczne dotyczące postępowania z osobami zakażonymi w procedurach dawstwa komórek rozrodczych i zarodków, 2022
Autorką artykułu jest dr n. med. Karolina Garnysz
ginekologia, ginekologia dziecięca, położnictwo
Artykuł powstał dzięki płatnej współpracy z kliniką płodności Salve Medica