Podstawową formą pomocy finansowej jest świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej. Przysługuje ono rodzinie zastępczej/prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko.
Wypłacanie wynagrodzenia z tytułu świadczonej opieki i wychowania lub pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka i udzielanie pomocy pieniężnej należy do zadań powiatu. Pomocy finansowej udziela starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej.
Finansowanie rodzinnej opieki zastępczej
Stan prawny
Stan prawny na 30 października 2026 r. Kwoty świadczeń obowiązują od 1 czerwca 2026 r. Co roku 1 czerwca rosną (waloryzacja).
Ważne
Kwoty przedstawione poniżej są kwotami minimalnymi. Powiat uchwałą rady powiatu może zwiększyć te kwoty dla dzieci przebywających w pieczy zastępczej na swoim terenie. Gdy w rodzinie zawodowej albo w rodzinnym domu dziecka nie ma dzieci (rodzina jest „w gotowości"), wynagrodzenie wynosi 80% dotychczasowego. Pogotowie rodzinne, w którym przez ponad 10 dni w miesiącu jest więcej niż 3 dzieci albo dziecko z niepełnosprawnością lub umieszczone przez sąd dla nieletnich, dostaje dodatek 20% wynagrodzenia.
| Rodzaj rodziny / rodzaj środków | Rodzina zastępcza spokrewniona | Rodzina zastępcza niezawodowa | Rodzina zastępcza zawodowa | Rodzinny dom dziecka |
| Świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka | 1075 zł | 1628 zł | 1628 zł | 1628 zł |
| Dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności | 328 zł | 328 zł | 328 zł | 328 zł |
| Dziecko umieszczone na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich | brak | brak | 328 zł | brak |
| Wynagrodzenie | brak | brak | kwota minimalna - 4100 zł, pogotowie rodzinne - 5084 zł | kwota minimalna - 4100 zł |
Wynagrodzenie określa umowa ze starostą. Kwota w umowie co roku rośnie (od 1 czerwca 2026 r. o co najmniej 7,33%), więc może być wyższa niż minimum z ustawy.
Dodatkowe wsparcie - program "Rodzina 800+"
Rodziny zastępcze, placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego oraz rodzinne domy dziecka mogą otrzymać także świadczenie wychowawcze z programu "Rodzina 800+" w wysokości 800 zł miesięcznie na każde dziecko, aż do ukończenia przez dziecko 18 r.ż., bez kryterium dochodowego. Od 1 czerwca 2022 r. świadczenia tego nie realizują już gminy - rodzina zastępcza i prowadzący rodzinny dom dziecka składają wniosek SW-O, a dyrektor placówki typu rodzinnego wniosek SW-D. Wniosek składa się tylko elektronicznie do ZUS: przez PUE/eZUS, a wniosek SW-O także w aplikacji mZUS. Prawo do świadczenia ustala się na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca do 31 maja kolejnego roku.
Dofinansowania
Dofinansowania wskazane w ustawie nie są określone kwotowo, do powiatu należy wydanie odpowiednich aktów prawa miejscowego ustalających konkretne kwoty i warunki do ich otrzymania.
| Rodzaj rodziny / rodzaj środków | Rodzina zastępcza spokrewniona | Rodzina zastępcza niezawodowa | Rodzina zastępcza zawodowa | Rodzinny dom dziecka |
| Dofinansowanie do wypoczynku dziecka poza miejscem zamieszkania | tak | tak | tak | tak |
| Dofinansowanie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka | jednorazowo | jednorazowo | jednorazowo | jednorazowo |
| Dofinansowanie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki | jednorazowo lub okresowo | jednorazowo lub okresowo | jednorazowo lub okresowo | jednorazowo lub okresowo |
| Środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym | brak | tak | tak | tak |
| Świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu | brak | brak | raz do roku | tak, zgodnie z umową |
| Pokrycie innych niezbędnych i nieprzewidzianych kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka lub funkcjonowaniem rodzinnego domu dziecka | brak | brak | brak | tak, zgodnie z umową |
Źródła:
- Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 980)
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 marca 2026 r. w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka (M.P. z 2026 r. poz. 341)
- Opieka zastępcza nad dzieckiem - gov.pl
- Program "Rodzina 800+" - świadczenie wychowawcze dla dzieci w pieczy zastępczej