Autor:

Agnieszka Damska

Data publikacji:

25.03.2024

zaloguj się, żeby móc oceniać artykuły

Jak radzić sobie z bólem w endometriozie?

jak radzic sobie z bolem w endometriozie

Ból towarzyszy większości kobiet chorujących na endometriozę. Może mieć charakter bólu  pojawiającego się i nawracającego w trakcie całego cyklu albo wykazującego znaczne nasilenie w okresie około miesiączkowym lub po współżyciu. Bóle w okolicy podbrzusza, śródbrzusza, pleców, krocza, promieniujące w różnych kierunkach mają charakter przewlekły i znacznie pogarszają codzienne funkcjonowanie.

Spis treści: Farmakologiczne leczenie bólu | Laparoskopowe leczenie bólu | Jak akupunktura może pomóc w bólu w endometriozie? | Inne zmiany, które warto wprowadzić w życie

Farmakologiczne leczenie bólu

Terapia farmakologiczna endometriozy ma na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę jakości życia, zapobieganie nawrotom choroby, ograniczenie ilości interwencji operacyjnych. Leczenie  bólu jest zależne od jego stopnia nasilenia, czasu trwania, momentu wystąpienia oraz od planów prokreacyjnych kobiety. Pamiętać należy jednak, że ból jest tylko objawem choroby i działanie przeciwbólowe doraźne nie usuwa jego przyczyny.

Jako leki pierwszorzutowe stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne (paracetamol, ibuprofen, metamizol, diclofenac, nimesulid). Leki te przeznaczone są głównie do doraźnego łagodzenia dolegliwości związanych z bolesnymi miesiączkami i nie powinny być stosowane przewlekle. Przy krótkotrwałym stosowaniu nie wpływają one na płodność.

Endometrioza jest choroba związana z cykliczną aktywnością jajników, zahamowanie więc tej czynności wpływa na rozwój choroby i związane z nią dolegliwości. Do zatrzymania czynności jajników można wykorzystać:

  • złożone, estrogenowo-progestagenowe środki antykoncepcyjne,
  • progestageny (medroxyprogesteron, dienogest, levonorgestrel),
  • agoniści i antagoniści GnRH w formie zastrzyków raz na 4 tygodnie lub codziennych,
  • danazol,
  • Inhibitory aromatazy (najczęściej w połączeniach z powyższymi),
  • selektywne modulatory receptora progesteronowego (SPRM).

Jednak wszystkie powyższe metody leczenia bólu związane są z potencjalnymi efektami ubocznymi, które muszą być  zawsze rozważone przed włączeniem leczenia. Leczenie musi być prowadzone pod nadzorem specjalisty i musi być skrupulatnie monitorowane. Każda z hormonalnych metod leczenia endometriozy jest tez związana z pełnym działaniem antykoncepcyjnym.

Laparoskopowe leczenie bólu

Metodą leczenia bólu w endometriozie może być laparoskopowe usunięcie ognisk chorobowych zlokalizowanych zarówno na otrzewnej miednicy mniejszej, jajnikach jak i tzw. endometriozy głęboko naciekającej struktury miednicy. Czasami konieczne jest też operacyjne przecięcie określonych nerwów przesyłających sygnały bólowe z obrębu jamy brzusznej. 

Po leczeniu operacyjnym, w celu zapobieżeniu nawrotom choroby wskazane jest podjęcie leczenia hormonalnego.
Wciąż jednak laparoskopia jest operacyjną formą leczenia, które może wiązać się np. z obniżeniem rezerwy jajnikowej u kobiety.

Coraz bardziej popularne stają się naturalne metody radzenia sobie z bólem. Oczywiście, nie zawsze będą w stanie zastąpić farmakoterapię, ale w niektórych sytuacjach pozwolą na ich ograniczenie.

Jak akupunktura może pomóc w bólu w endometriozie?

Akupunktura jest jedną z naturalnych metod łagodzenia bólu, zmniejszania czasu jego trwania oraz poprawy samopoczucia i jakości życia u kobiet cierpiących na endometriozę.

W medycynie chińskiej endometrioza to zastój krążenia energii Qi i krwi. Tam gdzie jest zastój, tam pojawia się ból. Wyobraź sobie rzekę, która pragnie płynąć, ale przeszkody lub ekstremalne wychłodzenie zablokowały ten przepływ mechanicznie bądź powodując zamarznięcie rzeki. Zastój może być spowodowany pierwotnie ingerencją chirurgiczną, stresem i emocjami, ale też niedoborem krwi jak i zimnem w macicy. Naturalny przepływ krwi w cyklu miesiączkowym blokować będzie również zburzenie naturalnego cykl menstruacyjnego, jak i stosunki w trakcie miesiączki.

Głównym sposobem działania akupunktury jest poruszanie energii w meridianach, czyli kanałach energetycznych. Więc działa dokładnie na to, co jest przyczyną bólu – porusza zastój Qi i krwi oraz kieruje Qi tam, gdzie trzeba ją zrównoważyć. Patrząc na temat biochemicznie – akupunktura stymuluje wytwarzanie endorfin, które działają przeciwbólowo i znieczulająco.

Akupunktura ma na celu poprawę ogólnego samopoczucia, regulację prawidłowego przepływu energii i krwi w macicy oraz ukrwienia narządów w miednicy. Terapia bierze pod uwagę również inne dolegliwości pacjentki, takie jak stres, problemy trawienne, bóle i zawroty głowy, PMS, zaburzenia gospodarki cukrowej i inne.

Serię sesji najlepiej zaplanować na 3 miesiące, raz w tygodniu. Punkty dobierane są indywidualnie i dopasowane do diagnozy.

Aby doprowadzić organizm i cykl miesiączkowy do równowagi, terapię warto wesprzeć recepturami ziołowymi, które indywidualnie dobierze terapeuta. 

Inne zmiany, które warto wprowadzić w życie

Te zmiany możesz samodzielnie wprowadzić do swojego życia:

Unikać nadmiernych emocji, szczególnie lęku, złości, gonitwy frustrujących myśli

Zbyt intensywne emocje zaburzają przepływ energii Qi jak i krwi w organizmie.

Wprowadź techniki relaksacyjne, uwalniające emocje.

Podczas miesiączki jak i zaraz przed nią nie przemęczaj się

Duży wysiłek to pozbywanie się energii Qi i krwi, więc w czasie gdy w naturalny sposób tracimy krew, nie jest wskazane aby nadwyrężać jej zapasy intensywnymi aktywnościami. Niedobory mogą spowodować zastoje krwi prowadząc do wielu dolegliwości związanych z cyklem menstruacyjnym.

Dodatkowo intensywne ćwiczenia, szybkie ruchy powodują w trakcie miesiączki nieregularny przepływ krwi, niezgodny z jej fizjologicznym kierunkiem, co może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania. 

Wybierz umiarkowaną aktywność fizyczną, 20-30 minut dziennie, może to być joga, czy spacer.

Systematyczna praktyka jogi 

W 2016 roku przeprowadzono badanie wśród kobiet odczuwających ból z powodu endometriozy. Jego uczestniczki potwierdziły, że systematyczna praktyka jogi wpływa korzystnie na kontrolowanie bólu miednicy, a ćwiczenia oddechowe (pranayama) wpływające na wieksza zdolność introspekcji i uważności na własne ciało łagodziło ból. 

Poza tym dzięki systematycznej aktywności jaką zapewnia joga wpływamy pozytywnie na ukrwienie narządów, uelastycznienie i rozluźnienie spiętych mięśni, które mogą być przyczyną bólu odczuwanego przy endometriozie. 

W trakcie nasilonych bólów menstruacyjnych polecane są głównie pozycje relaksacyjne:

  • Ananda Balasana (pozycja szczęśliwego dziecka)
  • Balasana (pozycja dziecka)
  • Marjaryasana – Bitilasana (pozycja kota – pozycja krowa)
  • Supta Baddha Konasana (pozycja spętanego kąta)
  • Savasana (pozycja trupa)

Unikaj jedzenia zimnych i surowych pokarmów, szczególnie przed i w trakcie miesiączki

Zimne posiłki powodują pogorszenie trawienia, a co za tym idzie produkcji Qi i krwi oraz nagromadzenie patogennej wilgoci i śluzu, które również blokują płynny przepływ Qi i krwi. Dodatkowo zimno powoduje zastygniecie przepływu Qi i krwi (jak zamarznięta rzeka).

Zimne potrawy to głównie – sałaty, surowe warzywa i owoce, nabiał.
Jedz 80% posiłków na ciepło. Pamiętaj, że zupy to świetny wybór.

Unikaj stosunków podczas miesiączki

Stosunek powoduje odwrócony przepływ Qi i krwi z fizjologicznego do dołu i na zewnątrz na kierunek w górę i do środka, powodując mocny zastój. 

W przypadku bolesnych stosunków pomocna może być też fizjoterapia uroginekologiczna, która dzięki indywidualnie dobranym technikom pozwala na przywrócenie sprawności  w obszarze miednicy mniejszej, dzięki pracy z mięśniami umożliwia zmniejszenie lub pozbycie się bólu wywoływanego przez blizny i zrosty oraz poprawia jakość życia.

Śpij 8 godzin dziennie

Higieniczny tryb życia to również dbanie o sen, nie zapominaj aby dać swojemu organizmowi czas na regenerację.

 

Autorami artykułu są: 

Lek. med. Robert Gizler – kierownik medyczny, ginekolog-położnik

mgr Beata Szlachta – akupunkturzystka, terapeuta medycyny chińskiej

Artykuł edukacyjny powstał w ramach płatnej współpracy z kliniką InviMed

logo Invimed


Źródło:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213422023000823
https://www.fertstert.org/article/S0015-0282(23)00072-9/abstract
https://www.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/acm.2016.0021?journalCode=acm

Zobacz też: