Autor:

Agnieszka Damska

Data publikacji:

08.02.2024

zaloguj się, żeby móc oceniać artykuły

Niepłodność wtórna

Nieplodnosc wtorna

Co to jest niepłodność wtórna?

Niepłodność definiujemy jako brak ciąży po roku regularnych starań bez używania antykoncepcji. Natomiast o niepłodności wtórnej mówimy, kiedy para posiadająca swoje biologiczne dziecko i nie może doczekać się kolejnej ciąży. Problem niepłodności wtórnej najczęściej dotyczy osób oczekujących drugiego dziecka. Aby rozpoznać niepłodność wtórną pierwszy poród nie powinien być konsekwencją leczenia niepłodności. Analogicznie jeśli problem zajścia w ciąże dotyczy pary która nie ma dziecka mówimy o niepłodności pierwotnej. 

Jak częsta jest niepłodność wtórna?

Niepłodność jest chorobą która dotyczy w takim samym stopniu mężczyznę i kobietę. 
Częstość występowanie niepłodności wtórnej szacuje się na 10-12% par i uważa się że jest ona nieco niższa od niepłodności pierwotnej (15-18%). Niepłodność wtórna  stanowi 20-30% wszystkich przypadków niepłodności. W Polsce podobnie jak w innych krajach rozwiniętych obserwujemy spadek występowania niepłodności wtórnej na korzyść niepłodności pierwotnej. Jest to spowodowane przyczynami socjoekonomicznymi - rosnącą tendencją do posiadania tylko jednego dziecka. 

Jakie są najczęstsze przyczyny niepłodności wtórnej?

Najczęstsze przyczyny niepłodności wtórnej to:

  • zaburzenia jajeczkowania,
  • nieprawidłowości jajowodów, 
  • nieprawidłowe parametry nasienia (tzw. czynnik męski), 
  • endometrioza, 
  • spadek jakości komórek jajowych,
  • zaawansowany wiek. 

Co zwiększa ryzyko niepłodności wtórej?

Do czynników ryzyka niepłodności wtórnej zaliczamy:

  • zabiegi operacyjne w wywiadzie, 
  • powikłany poród w tym cięcie cesarskie, 
  • nieregularnie miesiączkowanie, 
  • endometriozę, 
  • nieprawidłowe BMI>35. 

W przypadku mężczyzn czynnikami ryzyka są:

  • wiek >40 lat, 
  • choroby układu moczowo-płciowego takie jak żylaki powrózka na nasiennego, zapalenie prostaty, kamica nerkowa,
  • nieprawidłowe badania nasienia (spermiogram) stwierdzone w przeszłości.  

Ponadto wydłużony czas oczekiwania na pierwszą ciążę, urodzenie pierwszego dziecka po 35 roku życia zwiększają prawdopodobieństwo problemów z zajściem w kolejną ciążę.  

Co powinna zrobić para jeśli podejrzewa niepłodność wtórną?

Para z rozpoznaną niepłodnością wtórną powinna od razu zgłosić się do specjalisty.  
Jeśli kobieta przekroczyła 35 rok życia, stwierdzono u niej obniżoną rezerwą jajnikową (AMH <0,7ng/ml), ciężką endometriozę lub jej partner ma mocno obniżone parametry nasienia (liczba plemników <5mln/ml) diagnostykę zaczyna się już po 6 miesiącach starań i zaleca się konsultacje wyspecjalizowanym ośrodku leczenia niepłodności. 

Jakie są metody leczenia niepłodności wtórnej?

Metody leczenia niepłodności wtórnej są takie same jak w niepłodności pierwotnej. Zaliczamy do nich:

  • Leczenie farmakologiczne polegające na zastosowaniu leków stymulujących owulacje (cytrynian klomifenu, letrozol, gonadotropiny). Leczenie powyższe stosuje się u kobiet u których stwierdzono brak lub zaburzenia owulacji.
  • Inseminację domaciczną (intrauterine insemination – IUI), która polega na podaniu odpowiednio przygotowanych plemników do jamy macicy. Zabieg ten najczęściej poprzedza leczenie farmakologiczne polegające na stymulacji owulacji. Inseminacja proponowana jest parom z niepłodnością niewyjaśnionego pochodzenia (idiopatyczna), z łagodnym czynnikiem męskim. 
  • Zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro fertilization – IVF), które polega na zapłodnieniu komórki (komórek) jajowej w warunkach laboratoryjnych, a następnie przeniesieniu zarodka do jamy macicy. In vitro jest najskuteczniejszą metodą leczenia niepłodności również u par niepłodnością wtórną. Stosowane jest w sytuacjach kiedy inne metody nie dają realnej szansy na ciąże lub zostały już wykorzystane. 
  • Przyczynowe leczenie chirurgiczne - usunięcie mięśniaków, histeroskopowa resekcja polipów wewnątrzmacicznych, chirurgiczne leczenie zaawansowanych żylaków powózka nasiennego u mężczyzn.

Czy niepłodność wtórna rokuje lepiej niż niepłodność pierwotna?

Rokowanie co do szansy na ciąże zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to:

  • wiek, 
  • czas oczekiwania na ciąże, 
  • przyczyna niepłodności, 
  • BMI, 
  • parametry nasienia, 
  • choroby towarzyszące, 
  • rezerwa jajnikowa (w przypadku stosowania metody in vitro),
  • sposób leczenia niepłodności. 

Obserwacje w Klinikach Gameta pokazują, że urodzenie dziecka w wywiadzie to czynnik rokujący dobrze i generalnie zwiększający skuteczność leczenia.  

Co jest najważniejsze w u par z niepłodnością wtórną?

Najważniejsze rada to nie czekać. Para powinna zgłosić się możliwie jak najszybciej po pomoc do specjalisty. W leczeniu niepłodności ważnym czynnikiem rokowniczym jest czas. Generalna zasada to czym młodszy wiek pacjentów, tym krótszy czas i lepsza skuteczność terapii. 

dr Pawel Radwan

 

Autorem artykułu jest dr n.med. Paweł Radwan
specjalista ginekolog-położnik, specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, Kierownik Działu Badań i Rozwoju w Klinice Gameta

Dr Paweł Radwan jest specjalistą w zakresie ginekologii i położnictwa oraz endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Jego praktyka obejmuje leczenie niepłodności, w tym metody wspomaganej reprodukcji, histeroskopię diagnostyczną i operacyjną oraz zachowanie płodności (oncofertility). Obecnie pełni funkcję Kierownika Działu Badań i Rozwoju w Klinice Gameta.
Posiada bogate doświadczenie kliniczne i naukowe. Jest autorem licznych publikacji naukowych, a także aktywnym uczestnikiem projektów badawczych. Uzyskał stopień doktora nauk medycznych na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi.
Jest członkiem prestiżowych organizacji takich jak Polskie Towarzystwo Ginekologiczne (PTG), Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu (PTMR), Europejskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu i Embriologii (ESHRE) oraz Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu (ASRM).

gameta logo