Zapłodnienie pozaustrojowe, potocznie zwane in vitro (IVF) jest jedną z najbardziej zaawansowanych i skutecznych metod leczenia niepłodności, która od lat pomaga parom na całym świecie spełnić marzenie o rodzicielstwie. Mimo to wokół tej procedury narosło wiele mitów i nieporozumień, które mogą wprowadzać w błąd i budzić niepotrzebne obawy. W tym artykule lek. Katarzyna Kozioł - specjalistka endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, starsza embriolożka kliniczna ESHRE oraz współzałożycielka Kliniki nOvum - rozwiewa 10 najczęściej powtarzanych mitów na temat in vitro.
Mit 1: In vitro nie leczy niepłodności
Fakt: In vitro jest najskuteczniejszą metodą radzenia sobie z problemami, które uniemożliwiają zajście w ciążę. W sytuacjach, takich jak niedrożność jajowodów lub skrajnie niska liczba plemników, in vitro jest często jedyną opcją, która umożliwia parze posiadanie dziecka. Metoda ta omija przeszkody, które utrudniają spontaniczne zapłodnienie, poprzez zapłodnienie komórki jajowej w laboratorium i umieszczenie zarodka bezpośrednio w macicy. Celem leczenia niepłodności jest posiadanie dziecka i taki cel może być osiągnięty dzięki in vitro.
Mit 2: In vitro to prosta droga na skróty
Fakt: In vitro to nie droga na skróty - to skomplikowana procedura medyczna, która wymaga zaangażowania i dużego wysiłku zarówno od pacjentów, jak i lekarzy. Przygotowanie do zabiegu obejmuje liczne badania, hormonalną stymulację jajników oraz zabiegi takie jak punkcja jajników i transfer zarodków. Cały proces może trwać od dwóch do trzech tygodni i jest obciążający zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie, ale na szczęście często skuteczny skutkujący w krótkim czasie ciążą, o którą para nieskutecznie starała się nieraz przez lata.
Mit 3: Dzieci z in vitro częściej chorują
Fakt: Dzieci urodzone dzięki in vitro są generalnie tak samo zdrowe jak dzieci poczęte spontanicznie. Niewielkie ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dzieci występuje w ogólnej populacji wszystkich urodzonych i poczętych także naturalnie dzieci. Regularne badania zdrowia dzieci po in vitro wskazują, że istnieje niewielkie, około 1-1,5% zwiększenie ryzyka wad wrodzonych, co jest związane z niepłodnością rodziców, a nie z samym zabiegiem zapłodnienia pozaustrojowego i jest tym większe im dłużej trwa niepłodność. Diagnostyka rodziców jeszcze przed zajściem w ciążę, regularna opieka prenatalna i diagnostyka w trakcie ciąży są kluczowe dla monitorowania zdrowia dziecka.
Mit 4: Naprotechnologia jest skuteczniejsza niż in vitro
Fakt: Naprotechnologia jest często reklamowana jako alternatywa dla in vitro, jednak nie jest to uznana metoda leczenia i nie ma żadnych dowodów na jej skuteczność. Naprotechnologia wykorzystuje niektóre metody leczenia zachowawczego i deklaruje leczenie przyczyn niepłodności, ale w większości przypadków takich jak niedrożność jajowodów czy skrajnie niska liczba plemników w nasieniu lub ich brak, in vitro jest często jedyną realną opcją, która daje szansę na ciążę. Naprotechnologia w przypadku zaawansowanego wieku kobiety zalecając przedłużającą się diagnostykę cyklu miesiączkowego może realnie szkodzić zmniejszając szansę na ciążę ze względu na obniżającą się rezerwę jajnikową i potencjał reprodukcyjny wraz z wiekiem kobiety.
Mit 5: Mrożenie zarodków im szkodzi.
Fakt: Kriokonserwacja czyli mrożenie zarodków jest standardową procedurą, która zabezpiecza zarodki, nie wpływa negatywnie na ich dalszy rozwój. Proces ten pozwala na bezpieczne przechowywanie zarodków do momentu, gdy będą one gotowe do transferu do macicy. Większość zarodków po rozmrażaniu rozwija się prawidłowo. Liczne ciąże i narodziny zdrowych dzieci po kriotransferze (w nOvum już ponad 9 tysięcy) potwierdzają, że mrożenie zarodków jest bezpieczną i skuteczną metodą wspomaganego rozrodu.
Mit 6: In vitro zawsze kończy się ciążą
Fakt: Skuteczność in vitro zależy od wielu czynników, takich jak wiek kobiety, jakość komórek jajowych i plemników, a także ogólny stan zdrowia pacjentów. Choć jest to jedna z najbardziej skutecznych metod leczenia niepłodności, nie gwarantuje 100% sukcesu, a czasem potrzebne są kilkukrotne próby, aby osiągnąć ciążę i urodzić dziecko.
Mit 7: In vitro zwiększa ryzyko zachorowania na raka
Fakt: Światowe intensywne badania tego problemu nie udowodniły, że in vitro zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi, jajnika czy macicy. Nieznacznie zwiększone ryzyko nowotworów piersi, jajników i macicy u kobiet niepłodnych może być związane z samą niepłodnością, a nie z procedurą in vitro. Stymulacja hormonalna stosowana w in vitro jest bezpieczna i nie zwiększa ryzyka nawet w przypadku jej zastosowania u kobiet zabezpieczających swoją płodność przed leczeniem onkologicznym.
Mit 8: Zarodki powstałe w wyniku in vitro częściej giną
Fakt: Podobnie jak w przypadku spontanicznej koncepcji, nie wszystkie powstałe w czasie kolejnych cykli starań zarodki rozwijają się prawidłowo. Taka jest biologiczna natura człowieka. W in vitro możliwe jest jednak w krótkim czasie utworzenie kilku zarodków w związku z czym do macicy podawany jest ten , który ma największy potencjał i szanse na dalszy rozwój i ciążę. Dzięki temu in vitro zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu.
Mit 9: Stymulacja hormonalna w in vitro jest niebezpieczna
Fakt: Stymulacja hormonalna jest standardową częścią procedury in vitro i jest bezpieczna, szczególnie w rękach doświadczonych lekarzy. U niewielkiej grupy predysponowanych pacjentek istnieje małe ryzyko wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników, ale jest ono minimalizowane dzięki odpowiedniemu dostosowywaniu sposobu stymulacji, dawek hormonów i monitorowaniu całego procesu, W przypadku zagrożenia możliwe jest postępowanie zwiększające bezpieczeństwo dalszego leczenia.
Mit 10: In vitro powoduje większe ryzyko poronień
Fakt: Ryzyko poronienia po in vitro jest porównywalne z ryzykiem w ciążach poczętych spontanicznie. Poronienia mogą być wynikiem różnych czynników, w tym wieku kobiety i jakości zarodków, a nie samej procedury in vitro. Ważne jest, aby pacjentki były pod stałą opieką lekarzy i monitorowały swój stan zdrowia przez cały okres ciąży.
Zapłodnienie in vitro jest zaawansowaną i skuteczną metodą leczenia niepłodności, która daje nadzieję parom, dla których inne metody zawiodły, dzięki której na świecie poczęło się już ponad 12 milionów dzieci. Ważne jest, aby podejmować decyzje o leczeniu na podstawie rzetelnych informacji i rozmów z doświadczonymi specjalistami, a nie na podstawie mitów i nieprawdziwych przekonań. Dzięki postępowi medycyny, in vitro stało się bezpieczną i efektywną drogą do rodzicielstwa dla wielu par na całym świecie.
Autorką artykułu jest lek. Katarzyna Kozioł - specjalistka endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, starsza embriolożkę kliniczną ESHRE oraz współzałożycielka Kliniki nOvum