Od 1 stycznia 2026 r. ma obowiązywać aktualizacja programu leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro). Zmiany dotyczą m.in. zasad leczenia, ciągłości terapii, dopłat, mrożenia komórek jajowych oraz diagnostyki preimplantacyjnej. Poniżej wyjaśniamy, co to oznacza w praktyce dla pacjentów.
Najważniejsze zmiany w pigułce
wprowadzono obowiązek planowania ciągłości leczenia przez realizatora programu
udział w programie wymaga posiadania ubezpieczenia zdrowotnego
nie można łączyć programu z leczeniem komercyjnym – rezygnacja z programu jest ostateczna (z jednym wyjątkiem)
pacjenci nie ponoszą żadnych opłat za leczenie w ramach programu
doprecyzowano, kiedy cykl uznaje się za wykorzystany
wprowadzono zasady dotyczące sytuacji, gdy nie dochodzi do transferu zarodka
nie można oddać zarodków do dawstwa tylko po to, by rozpocząć nowy cykl
po zakończonej ciąży możliwa jest kontynuacja udziału w programie
dodano możliwość mrożenia nadliczbowych komórek jajowych oraz limit wieku 45 lat
konsultacje psychologiczne są częścią programu, ale nie zastępują terapii
diagnostyka preimplantacyjna (PGT) odbywa się poza programem
Ciągłość leczenia – nowy obowiązek po stronie realizatora
W aktualizacji programu dodano obowiązek planowania ciągłości leczenia. Ma to zapewnić, że:
możliwe będzie zrealizowanie pełnego cyklu leczenia, czyli transfer wszystkich utworzonych zarodków,
kolejny cykl leczenia rozpocznie się nie później niż 3 miesiące od zakończenia poprzedniego,
realizator programu będzie miał na to zabezpieczone środki w ramach rocznej dotacji.
Kto może skorzystać z programu – co się zmieniło?
Ubezpieczenie zdrowotne
W aktualizacji dopisano, że udział w programie wymaga posiadania ubezpieczenia zdrowotnego.
Zarodki z wcześniejszego leczenia
Doprecyzowano, że jeśli zarodki zostały utworzone przed 1 czerwca 2024 r., program nie refunduje kosztów ich przechowywania.
Czy można łączyć program z leczeniem prywatnym?
Zaktualizowane zasady jasno wskazują, że:
nie można równolegle uczestniczyć w innej procedurze medycznie wspomaganej prokreacji – dotyczy to pary i każdego z partnerów,
jeśli para chce skorzystać z leczenia komercyjnego, musi wcześniej zrezygnować z programu,
rezygnacja oznacza brak możliwości ponownego udziału w programie,
z wyjątkiem szczególnej sytuacji dotyczącej dawstwa i braku gotowości do rodzicielstwa niegenetycznego.
Co obejmuje program in vitro – czy są dopłaty?
W aktualizacji wprowadzono jasną zasadę:
pacjenci nie płacą za kwalifikację i leczenie w ramach programu,
realizator nie może pobierać opłat za leczenie po zakwalifikowaniu.
Dodano także zapis, że jeśli lekarz uzna, iż potrzebna byłaby dodatkowa procedura spoza katalogu programu:
może ją zaproponować wyłącznie nieodpłatnie,
ma obowiązek wyjaśnić pacjentom, dlaczego uważa ją za potrzebną.
Zasady leczenia – co doprecyzowano?
Kiedy cykl uznaje się za wykorzystany?
Cykl może zostać uznany za wykorzystany m.in. wtedy, gdy:
nie doszło do pobrania komórek jajowych z powodu braku odpowiedzi organizmu,
przerwano stymulację z powodu braku odpowiedzi (braku wzrostu pęcherzyków) – w opisanym w programie scenariuszu.
Co, jeśli nie dojdzie do transferu?
Jeśli zarodek zostanie uznany za zdolny do prawidłowego rozwoju, a transfer nie zostanie wykonany:
cykl nie zostaje zakończony,
nie ma możliwości rozpoczęcia nowego cyklu w programie.
Dawstwo zarodków a kolejny cykl leczenia
Uczestnicy programu nie mogą oddać zarodków utworzonych w programie do dawstwa, aby rozpocząć kolejny cykl leczenia w ramach programu.
Zasady po zakończonej ciąży
Jeśli para po zakończonej ciąży nadal spełnia kryteria programu, traktowane jest to jako kontynuacja udziału.
W takiej sytuacji para może przystąpić do kolejnego cyklu leczenia w ramach programu.
Czy po wykorzystaniu wszystkich możliwości można wejść do programu ponownie?
Po skorzystaniu ze wszystkich interwencji przewidzianych w programie para nie ma możliwości ponownego przystąpienia do programu.
Mrożenie komórek jajowych i limit wieku
Dodano możliwość mrożenia nadliczbowych komórek jajowych:
w ramach programu lub
komercyjnie, poza programem.
Określono też zasady ich wykorzystania w kolejnych cyklach, jeśli zostały zamrożone w programie.
Wprowadzono limit wieku:
z wykorzystania zdeponowanych własnych komórek jajowych w programie mogą skorzystać osoby do ukończenia 45. roku życia.
Konsultacje psychologiczne w programie
Program obejmuje konsultacje psychologiczne.
Jednocześnie doprecyzowano, że:
konsultacje psychologiczne w ramach programu nie zastępują psychoterapii.
Diagnostyka preimplantacyjna (PGT)
W aktualizacji jasno zapisano, że:
diagnostyka preimplantacyjna (PGT) nie jest świadczeniem realizowanym w ramach programu,
badania PGT mogą być wykonane komercyjnie, jeśli istnieją wskazania medyczne,
przed kwalifikacją do PGT-A powinna odbyć się konsultacja genetyczna,
przy czym konsultacja genetyczna nie jest elementem programu,nie rekomenduje się wykonywania nieinwazyjnego badania preimplantacyjnego (niPGT) dla zarodków utworzonych w ramach programu.