Sprawa adopcyjna

„Proszę Wysokiego Sądu...” – czyli sprawa adopcyjna

Dla tych, co nigdy tam nie byli wzbudza respekt.
Dla tych, co już byli tylko w innej sprawie może wzbudzać lęk.
Dla tych, co bywają tam często i tak może być to pierwszy raz.

Nie będzie to artykuł – wykład poświęcony prawnej stronie adopcji, ale bardziej praktyczne spojrzenie na niektóre zagadnienia z tym związane. Dlatego będę pisać w punktach.

Procedura krok po kroku

1. Prawo mamy jedno, ale interpretacji wiele tzn. co Sąd to obyczaj. To, co napiszę nie jest obowiązujące wszędzie.
2. Najczęściej poznajemy dziecko, gdy ma już uregulowaną sytuację prawną (po zrzeczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej).
3. Po nawiązaniu więzi z dzieckiem i wzajemnej akceptacji przygotowujemy wniosek o przysposobienie (Ośrodek pomaga) – poniżej wzór wniosku.
4. Składamy wniosek (Ośrodek składa) do Sądu Rodzinnego właściwego dla miejsca zamieszkania naszego, albo dziecka, albo tak jak Sąd w Waszej miejscowości przyjmuje – wszczęcie procedury – od tego momentu można wziąć urlop macierzyński lub wychowawczy.
5. W skład dokumentów adopcyjnych wchodzą: Nasz wniosek + dołączone dowody czyli dokumenty, które gromadziliśmy w Ośrodku, opinia Ośrodka o nas z kwalifikacją i wywiad środowiskowy, informacja o dziecku i jego akt urodzenia.
6. Nic nie płacimy.
7. Czekamy (od 1 dnia do kilku tygodni) na wyznaczenie terminu I sprawy (powierzenie pieczy nad dzieckiem kandydatom na rodziców adopcyjnych) lub uzyskujemy zgodę na zabranie dziecka do rodziny preadopcyjnej na tzw. posiedzeniu niejawnym.
8. W tym czasie może, ale nie musi przyjść z wizytą Kurator Sądowy na Wywiad środowiskowy.
9. I sprawa „Powierzenie pieczy nad dzieckiem kandydatom na rodziców adopcyjnych”. Na sprawie są: Sędzia, ławnicy, protokolantka, WNIOSKODAWCY – czyli my, kurator dziecka lub opiekun prawny i przedstawiciel Ośrodka. Dobrze jak Ośrodek towarzyszy w procedurze Sądowej, bo to zawsze raźniej, no i może pomóc (przyspieszyć, odroczyć, wyjaśnić coś, ręczyć za nas itp.).
10. Pamiętajcie o dowodach osobistych!!!
11. Ze względu na tajność sprawy adopcyjnej, nikt oprócz Was i Sędziego nie ma wglądu do akt.
12. Na wokandzie nie powinno być jednoznacznie napisane, po co lub, po kogo przyszliście. Najczęściej Sądy piszą: Małżonkowie Kowalscy w sprawie własnej.
13. Na sprawie Sędzia pyta praktycznie o to, co pracownicy Ośrodka w trakcie rozmów i wywiadów tzn. o:
    • Czy wnosicie o to, co we wniosku?
    • Czy byliście karani za fałszywe zeznania?
    • Czy byliście w ogóle karani?
    • Ile macie lat?
    • Jakie macie wykształcenie?
    • Gdzie pracujecie?
    • Jakie są wasze dochody? (Sąd to nie Urząd Skarbowy i lepiej nie zaniżać dochodów)
    • Jakie macie warunki mieszkaniowe? (Jeśli takie sobie, to czy jest perspektywa na poprawę, gdy dziecko będzie starsze?)
    • Czy jesteście zdrowi?
    • Jak długo jesteście małżeństwem?
    • Czy nie było okresów separacji?
    • Jak oceniacie swój związek?
    • Dlaczego zdecydowaliście się na adopcję?
    • (Dlaczego nie możecie mieć własnych dzieci?)
    • Kiedy podjęliście decyzję o adopcji?
    • Czy widzieliście dziecko?
    • Czy nawiązaliście z nim więź?
    • Czy chcecie przyjąć go do swojej rodziny?
    • Czy macie wszystko przygotowane na przyjście dziecka do domu?

Najlepiej odpowiadać krótko na zadawane pytania.

Odpowiadamy na stojąco.

Sędzia pyta kuratora lub opiekuna o zgodę na powierzenie wam dziecka.

Jeśli na sprawie jest pracownik Ośrodka, Sędzia może go zapytać o opinię na Wasz temat i zobowiązać do złożenia na następnej sprawie sprawozdania ze sprawowania przez was opieki nad dzieckiem.

Sędzia wydaje postanowienie o powierzeniu wam pieczy nad dzieckiem i wyznacza termin II sprawy (od 2 tygodni do kilku miesięcy).

W tym czasie może, ale nie musi, przyjść pracownik Ośrodka, opiekun prawny dziecka lub Kurator Sądowy na wizytę kontrolną.

II sprawa — ogłoszenie postanowienia o przysposobieniu

Skład jak na pierwszej. Sędzia pyta:

• Czy podtrzymujecie wniosek?
• Jak sobie radziliście z dzieckiem od powierzenia?
• Jak tam wasze uczucia do dziecka?
• Jak reakcje rodziny na nowego członka?
• Czy chcecie mu zmienić imię, jeśli tak to, na jakie? (Najlepiej mieć przygotowane imię, żeby nie kłócić się z mężem na sprawie!)
• Czy jesteście gotowi podjąć ostateczną decyzję?
• Jeśli kandydaci wnoszą o zakończenie sprawy, Ośrodek popiera ten wniosek a opiekun dziecka lub kurator wyrażają zgodę na adopcję, Sędzia może ogłosić postanowienie o przysposobieniu.
• Trzeba uważnie słuchać postanowienia, bo ono swoją treścią zmienia akt urodzenia dziecka (żeby nie było błędów w datach urodzenia, nazwiskach rodowych itp.).
• Postanowienie uprawomocnia się 21 dni, licząc od następnego dnia po ogłoszeniu.
• Postanowienie można odebrać samemu i „lecieć” do USC po nowy akt urodzenia NASZEGO dziecka lub poczekać, aż Sąd prześle postanowienie do USC, a potem USC do nas nowy akt urodzenia.
• Na nowym akcie urodzenia dziecka my jesteśmy jego rodzicami.
• To już KONIEC tzn. POCZĄTEK

Pojęcia związane z rodzinną opieką zastępczą

1. Sąd Rodzinny, Wydział Rodzinny i Nieletnich
2. Właściwość sądu – właściwy dla danej sprawy jest sąd miejsca zameldowania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy (przysposabiających lub przysposabianego)
3. Adopcja (przysposobienie)
4. Rodzina zastępcza
5. Rozwiązanie adopcji – tylko w przypadku adopcji pełnej i niepełnej, z ważnych powodów i/lub dla dobra małoletniego,
6. Władza rodzicielska
   • Zawieszenie – gdy rodzice wskutek przemijającej przeszkody nie mogą wykonywać władzy rodzicielskiej, np. w trakcie leczenia odwykowego, odbywania kary więzienia.
   • Ograniczenie – zmniejszenie zakresu władzy rodzicielskiej przez, np. umieszczenie dziecka w placówce, poddanie sprawowania opieki pod nadzór kuratora zawodowego
   • Pozbawienie – odebranie praw rodzicom, gdy: 1) jest trwała przeszkoda w sprawowaniu władzy, 2) rodzice nadużywają swej władzy, 3) zaniedbują obowiązki wobec dziecka,
   • Przywrócenie – zależy od uznania Sądu, który kieruje się dobrem dziecka
   • Zrzeczenie – zrzeczenie się rodziców naturalnych praw rodzicielskich i wyrażenie zgody na przysposobienie dziecka przez nieznaną rodzinę. (in blanco)
   • Wszczęcie postępowania – rozpoczęcie postępowania na skutek wniosku przysposabiającego
   • Postanowienie – (w postępowaniu nieprocesowym) decyzja sądu w danej sprawie.
   • Uprawomocnienie postanowienia – (21 dni) – czas po ogłoszeniu postanowienia, gdy strony mają możliwość złożenia zażalenia bądź odwołania.
   • Ustalenie ojcostwa – przez: 1) domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, 2) uznanie dziecka przez jego ojca, 3) sądowe ustalenie ojcostwa
   • Uznanie dziecka – ojciec składa oświadczenie o uznaniu dziecka przed kierownikiem USC bądź przed sądem opiekuńczym. Uznać można dziecko już po poczęciu.
   • Opiekun prawny – osoba reprezentująca interesy dziecka
   • Kurator – wyznaczony przez Sąd, tylko na czas trwania toczącego się postępowania, do reprezentowania małoletniego
   • Piecza – faktyczna opieka nad dzieckiem

Wzór wniosku o przysposobienie

Magdalena Lesiak

Psycholożka, terapeutka NEST i EMDR, dyrektorka Archidiecezjalnego Ośrodka Adopcyjnego w Łodzi działającego przy Centrum Służby Rodzinie. Od ponad 25 lat pracuje w obszarze adopcji i pieczy zastępczej. Jest trenerką TBRI, współautorką programu „Adopcja. Czas serca." oraz redaktorką książki pod tym samym tytułem.