Co to jest badanie nasienia?
Badanie nasienia (seminogram, spermiogram) to podstawowe badanie w diagnostyce męskiej płodności. Oceniamy liczbę, ruchliwość i budowę plemników oraz kilka cech fizycznych ejakulatu.
Jak przygotować się do badania?
- Seks: powstrzymaj się od wytrysku 3–5 dni (zgodnie z zaleceniem laboratorium).
- Alkohol: nie pij przez 3–5 dni przed badaniem.
- Leki i choroby: gorączka, infekcje i niektóre leki mogą pogarszać wynik — w razie wątpliwości skonsultuj to z lekarzem.
- Ciepło: unikaj sauny, gorących kąpieli i długiego trzymania laptopa na kolanach przez kilka dni przed badaniem.
Gdzie wykonać badanie nasienia?
Badanie nasienia można wykonać we wszystkich ośrodkach leczenia niepłodności oraz w wybranych laboratoriach. W przypadku wskazań medycznych badanie może wykonać w ramach NFZ.
Jak przebiega badanie?
Próbkę uzyskuje się przez masturbację oddając nasienie do jałowego pojemnika.
Najlepiej oddać nasienie na miejscu - w klinikach leczenia niepłodności są specjalnie przeznaczone pomieszczenia. Jeśli zostaniesz poproszony o dostarczenie próbki z domu: utrzymuj próbkę w temperaturze ciała (np. blisko ciała, nie na mrozie), dostarcz najlepiej w ciągu 30 od wytrysku i przekaż informację o czasie oddania nasienia.
Ważne, by cała objętość próbki nasienia trafiła do pojemnika.
Jeśli masturbacja nie jest możliwa, zapytaj laboratorium o specjalne prezerwatywy bez środka plemnikobójczego do pobrania próbki.
Jak czytać wyniki?
Normy WHO to wartości referencyjne (określone na podstawie mężczyzn, których partnerki zaszły w ciążę w ciągu roku).
Wynik poniżej normy nie oznacza od razu niepłodności.
Parametry są mogą być zmienne (stres, gorączka, przegrzewanie jąder, używki, zmęczenie).
Normy badania nasienia (WHO 2021 — dolne granice)
- Objętość ejakulatu: ≥ 1,4 ml
- pH: ≥ 7,2
- Stężenie plemników: ≥ 16 mln/ml
- Całkowita liczba plemników w ejakulacie: ≥ 39 mln
- Ruchliwość ogólna (motile): ≥ 42%
- Ruch postępowy (progresywny): ≥ 30%
- Żywotność (plemniki żywe): ≥ 54%
- Morfologia (prawidłowa budowa): ≥ 4%
- Leukocyty (komórki zapalne): < 1,0 × 10⁶/ml
- Upłynnienie: do 60 min
- Lepkość i aglutynacja: w zakresie prawidłowym (oceniane opisowo)
Zakres „w normie” oznacza wyniki powyżej tych wartości. Ostateczną interpretację zawsze wykonuje lekarz.
Kiedy powtórzyć lub rozszerzyć diagnostykę?
Powtórz seminogram po 2–3 tygodniach, jeśli którykolwiek parametr jest poniżej normy lub jeśli wynik budzi wątpliwości.
Skonsultuj się z andrologiem/urologiem, który w razie potrzeby zleci dodatkowe testy (np. fragmentacja DNA plemników, hormony, USG moszny, posiew).
Pamiętaj, że pełny cykl spermatogenezy trwa ok. 74 dni — na trwałą poprawę parametrów zwykle trzeba kilku tygodni do 3–6 miesięcy.
Co możesz zrobić od razu?
- Rzuć palenie, ogranicz alkohol.
- Unikaj przegrzewania jąder (sauna, gorące kąpiele, długie siedzenie, laptop na kolanach, podgrzewane fotele).
- Ruszaj się, śpij regularnie, zadbaj o masę ciała i dietę.
- Suplementy dobieraj z lekarzem (nie każdy preparat ma sens w każdej sytuacji).
Artykuł powstał w ramach kampanii #NieGrzejJajek
Partnerami kampanii są:
