Spis treści: Czym jest owulacja? | Kiedy występuje owulacja? | Objawy i oznaki owulacji | Monitorowanie owulacji | Monitorowanie owulacji u ginekologa | Monitorowanie owulacji przy pomocy USG
Czym jest owulacja?
Owulacja to naturalny proces, w którym komórka jajowa zostaje uwolniona z pęcherzyka owulacyjnego w jajniku i gotowa do potencjalnego zapłodnienia, zaczyna wędrować przez jajowód do macicy. To wydarzenie odgrywa kluczową rolę w życiu kobiet, zwłaszcza tych, które planują zajście w ciążę.
Kiedy występuje owulacja?
Owulacja zazwyczaj występuje w środku cyklu miesiączkowego, ale każda kobieta może mieć inny czas owulacji, co sprawia, że monitoring jej znaków staje się ważnym narzędziem w planowaniu rodziny.
Występuje między dwoma fazami cyklu miesiączkowego:
- pierwszą - folikularną, gdzie dochodzi do wzrostu błony śluzowej macicy i pęcherzyka jajnikowego
- drugą - lutealną gdzie błona śluzowa ulega przemianom i przygotowuje się do przyjęcia malutkiego zarodka.
To ta druga faza cyklu menstruacyjnego zazwyczaj ma stałą długość – trwa ok 14 dni . U zdrowej kobiety można oszacować na tej podstawie mniej więcej kiedy dochodzi do owulacji. Od całkowitej długości cyklu kobiety trzeba odjąć czas trwania fazy lutealnej. Na przykład u kobiety z cyklem 32-dniowym owulacji można spodziewać się ok. 18 dnia cyklu, a u kobiety z cyklem 27-dniowym – ok. 13 dnia.
Objawy i oznaki owulacji
Przyjrzyjmy się i przeanalizujmy bardziej szczegółowo jakie mogą wystąpić objawy i oznaki owulacji, by łatwiej ją rozpoznać:
Śluz szyjkowy
Podczas owulacji może wystąpić zmiana w wydzielanym śluzie szyjkowym. Śluz staje się bardziej rozciągliwy i przejrzysty, porównuje się go do konsystencji kurzego białka. Tworzy to korzystne środowisko dla plemników, które do prawidłowego ruchu potrzebują odpowiedniego pH i konsystencji śluzu. Plemniki łatwiej przedostają się do kryp zlokalizowanych w szyjce macicy, gdzie są magazynowane i skąd dalej przedostają się do jajowodów i macicy.
Ból
Niektóre kobiety doświadczają bólu okołoowulacyjnego. Może to być lekki dyskomfort lub nawet ostry ból, który towarzyszy uwalnianiu jajeczka. Pęknięty pęcherzyk, uwalniając komórkę jajową, wylewa się do jamy brzusznej i zawarty w nim płyn podrażnia otrzewną, powodując ból. Wiele kobiet jednak w ogóle nie odczuwa takich dolegliwości. Jest to bardzo indywidualne i różnie odczuwane u poszczególnych Pań.
Wzrost libido
Czasami można zaobserwować wzrost libido w okresie owulacji. Większa ochota na współżycie wiąże się ze zmianami hormonalnymi w organizmie kobiety. Tak, tak, okres okołoowulacyjny to prawdziwa burza, jeśli chodzi o poziomy hormonów i ich zmiany.
Zmiany w nastroju
Hormonalne wahania w okresie owulacji mogą wpływać na nastroje, prowadząc do wzmożonej wrażliwości emocjonalnej.
Temperatura ciała
Podstawowa temperatura ciała kobiety zazwyczaj wzrasta po owulacji o około 0,5 C, co jest wynikiem działania progesteronu.
Plamienie
Czasami owulacji towarzyszy lekkie plamienie, zwane plamieniem okołoowulacyjnym, często też występuje wzmożona wrażliwość piersi.
Monitorowanie owulacji
Skuteczne metody monitorowania owulacji mają istotne znaczenie dla kobiet, które starają się o ciążę. Różne techniki mogą być wykorzystane do określenia płodnych dni w cyklu miesiączkowym. Do najpopularniejszych sposobów monitorowania możliwych do przeprowadzenia w domu należą:
Testy owulacyjne
Dostępne w aptekach umożliwiające wykrycie wzrostu hormonu LH (hormon ten wzrasta 24-48 godzin przed owulacją), co pozwala przewidzieć zbliżające się uwalnianie jajeczka, na podstawie próbki moczu. Niektóre kobiety jednak, np. z zespołem policystycznych jajników mają przewlekle podwyższony poziom LH i testy mogą pokazywać wynik fałszywie pozytywny. Dla nich test owulacyjny z moczu nie będzie przydatny.
Śledzenie wydzielanego śluzu szyjkowego
Kobiety mogą obserwować zmiany w konsystencji i ilości śluzu szyjkowego, co pozwala w przybliżeniu określić dni płodne.
Monitorowanie temperatury ciała
Regularne mierzenie temperatury ciała pozwala na śledzenie fazy owulacyjnej. Metoda jest jednak mało dokładna, wymaga systematyczności, dyscypliny i pomiarów wykonywanych zawsze dokładnie w ten sam sposób.
Aplikacje i kalendarze owulacyjne
Liczne aplikacje na telefony komórkowe dostępne na rynku pomagają śledzić cykl miesiączkowy i przewidzieć dni płodne oparte na danych wprowadzanych przez użytkownika. Stwarzają jednak niebezpieczeństwo, że para starająca się o dziecko współżyje tylko "pod aplikację". Jeśli program ten się myli, tracą szansę na powodzenie i potomstwo w danym cyklu. Ważne jest więc regularne współżycie (2-3 razy w tygodniu) niezależne od wskazań programu.
Ponadto, monitorowanie owulacji może być przydatne nie tylko dla kobiet planujących ciążę, ale także dla tych, które chcą lepiej zrozumieć swój cykl miesiączkowy i zdrowie reprodukcyjne. W przypadku trudności z owulacją lub monitorowaniem płodnych dni zawsze zaleca się konsultację z lekarzem, aby uzyskać dodatkowe wsparcie.
Monitorowanie owulacji u ginekologa
Monitorowanie owulacji przez lekarza w gabinecie ginekologicznym polega na śledzeniu procesu, w którym komórka jajowa opuszcza jajnik i jest gotowa do zapłodnienia. Lekarz pomaga w ten sposób zidentyfikować najlepszy czas na zajście w ciążę.
Podczas monitorowania owulacji, lekarz może wykorzystać różne metody, takie jak badania krwi i ultrasonografię. Podstawowym badaniem hormonalnym pomagającym określić czy pacjentka przebyła już owulację jest badanie poziomu progesteronu w drugiej fazie cyklu. Brak wzrostu tego hormonu w fazie lutealnej świadczy raczej o cyklu bezowulacyjnym.
Monitorowanie owulacji przy pomocy USG
Monitorowanie owulacji przy pomocy USG to jedna z najważniejszych metod wykorzystywanych w gabinecie ginekologicznym. Podczas badania USG lekarz może obserwować rozwój pęcherzyków jajnikowych oraz grubość śluzówki macicy. Dzięki badaniu USG lekarz może również wykryć ewentualne nieprawidłowości cyklu owulacyjnego i odpowiednio dostosować dalsze postępowanie lecznicze, np. zaproponować stymulację owulacji lekami.
Badanie owulacji i poznanie jej symptomów daje kobietom wgląd w ich własne ciało, zdrowie reprodukcyjne i planowanie rodziny. Dzięki dostrzeganiu znaków przekazywanych przez własny organizm, odpowiedniej wiedzy, testom, badaniom krwi czy pomocy lekarza – kobiety mogą bardziej świadomie podejmować decyzję związane z płodnością.
Autorem artykułu jest lek. med. Łukasz Lewandowski
Specjalista ginekolog-położnik z InviMed Poznań
Artykuł powstał dzięki płatnej współpracy z kliniką InviMed
