Jeśli starasz się o dziecko dzięki dawstwu gamet lub zarodków w programie refundacji IVF, przed rozpoczęciem procedury czeka cię obowiązkowa wizyta u psychologa. To dobry przepis - ale jego wdrożenie w polskich klinikach wygląda bardzo różnie. Jedni pacjenci wychodzą z gabinetu po dwudziestu minutach z pieczątką w dokumentach. Inni - z prawdziwym wsparciem i lepszym przygotowaniem na to, co przed nimi. Zespół ekspertów postanowił to zmienić.
Obowiązek jest. Standardów nie ma.
Program refundacji in vitro na lata 2024-2028 wprowadził obowiązek wizyty psychologicznej przed procedurą biorstwa gamet lub zarodków. Sam fakt, że taka rozmowa musi się odbyć, to krok w dobrym kierunku. Problem w tym, że Ministerstwo Zdrowia nie określiło, jak ta wizyta powinna wyglądać.
W efekcie każda klinika podchodzi do tematu inaczej. Z relacji pacjentów wynika, że w jednym ośrodku rozmowa trwa 20 minut, w innym to pogłębione spotkanie, które rzetelnie przygotowuje na wyzwania rodzicielstwa niegenetycznego. Ta rozpiętość to nie efekt złej woli klinik ani psychologów - to skutek braku systemowych wytycznych.
Konkretne konsekwencje tego stanu:
- Pacjenci nie wiedzą, czego się spodziewać przed wizytą.
- Psychologowie pracują bez jednolitych narzędzi i kryteriów oceny.
- Wsparcie psychologiczne bywa traktowane jako formalność do odhaczenia, a nie rzeczywista pomoc.
Zespół, który tworzy standardy razem z pacjentami
W lutym 2026 roku, przy wsparciu Ferring Pharmaceuticals i Nutrition Health Institute, odbył się dwudniowy zjazd wyjątkowego zespołu: psychologów specjalizujących się w leczeniu niepłodności oraz reprezentantów pacjentów. Jego celem było zapoczątkowanie prac nad pierwszymi w Polsce standardami obligatoryjnej wizyty psychologicznej przed IVF z dawstwem gamet i zarodków.
To, co wyróżnia ten projekt, to obecność pacjentów przy stole. Standardy nie są tworzone wyłącznie przez ekspertów – są tworzone razem z osobami, które przeszły lub przechodzą przez proces dawstwa i wiedzą z własnego doświadczenia, czego naprawdę potrzeba.
Zjazd wyznaczył kierunki i ramy dla przyszłego dokumentu. Kolejne miesiące to praca zdalna nad doprecyzowaniem szczegółów - tak, żeby efekt końcowy był możliwy do wdrożenia w klinikach w całej Polsce.
To wsparcie, nie egzamin
Dokument, nad którym pracuje zespół, ma odpowiedzieć na konkretne pytania: jakie tematy powinny być omawiane podczas wizyty, z jakich narzędzi diagnostycznych może korzystać psycholog, jakie są kryteria oceny gotowości pacjentów na rodzicielstwo niegenetyczne.
Jedno z najważniejszych przesłań tego projektu brzmi: wizyta psychologiczna to nie test, który można zdać lub oblać. To wsparcie. Jej celem nie jest ocenianie pacjentów ani stawianie im barier - celem jest stworzenie przestrzeni, w której mogą się zatrzymać, porozmawiać o swoich obawach i wyjść z gabinetu lepiej przygotowani - emocjonalnie i informacyjnie - na to, co przed nimi.
Ocena gotowości emocjonalnej nie jest dyskryminacją. To troska - o pacjenta i o przyszłe dziecko.
Co to oznacza dla ciebie jako pacjenta?
Jeśli jesteś w trakcie leczenia niepłodności lub rozważasz IVF z dawstwem gamet lub zarodków, warto wiedzieć kilka rzeczy.
Masz prawo do wizyty, która jest prawdziwym wsparciem. Jeśli rozmowa w klinice była zbyt krótka lub powierzchowna, możesz poprosić o dodatkowe, nieodpłatne spotkanie w ramach programu.
Warto przygotować się do wizyty. Tematy, które mogą się pojawić podczas rozmowy, są ważne. Zastanowienie się wcześniej nad swoimi motywacjami, obawami i oczekiwaniami sprawi, że spotkanie będzie bardziej wartościowe.
Wsparcie psychologiczne nie kończy się na jednej wizycie. Powinno być dostępne na każdym etapie: przed procedurą, w jej trakcie i po. Stowarzyszenie Nasz Bocian przygotowało materiały, które mogą ci pomóc: broszurę „Wsparcie psychologiczne w leczeniu niepłodności” (2024) oraz poradnik „Rodzicielstwo dzięki dawstwu gamet i zarodków” (2025).
Co dalej?
Zjazd w lutym 2026 roku był początkiem długofalowych prac. Przed zespołem jeszcze wiele miesięcy pracy online, konsultacji ze środowiskiem medycznym i pacjentami, a następnie wdrożenie wypracowanych wytycznych w zainteresowanych ośrodkach w całej Polsce.
Kierunek jest jasny: każdy pacjent w Polsce, niezależnie od tego, w jakiej klinice się leczy, powinien mieć dostęp do wizyty psychologicznej, która naprawdę spełnia swoją rolę - merytorycznej, empatycznej i prowadzonej przez specjalistę wyposażonego w odpowiednie narzędzia.
Stowarzyszenie Nasz Bocian jest częścią tej zmiany.
Skład zespołu
Standardy tworzone są wspólnie przez psychologów specjalizujących się w leczeniu niepłodności, ekspertów oraz reprezentantów pacjentów:
- Agnieszka Damska
- Ewa Dudek-Kuźmicka
- Aleksandra Gozdek-Piekarska
- Marta Górna - Stowarzyszenie Nasz Bocian, koordynatorka organizacyjna
- Anna Krawczak
- Magdalena Kruk-Rogucka
- Aurelia Kurczyńska
- Tatiana Ostaszewska-Mosak - psycholożka, koordynatorka merytoryczna
- Agnieszka Schmidt
- Maciej Śmiechowski
- Anna Wietrzykowska
Partnerzy projektu:
FAQ – Wizyta psychologiczna przed IVF z dawstwem
Czy wizyta psychologiczna przed IVF z dawstwem jest obowiązkowa w Polsce?
Tak. Program refundacji in vitro na lata 2024-2028 przewiduje obowiązkową konsultację psychologiczną przed procedurą z dawstwem gamet lub zarodków.
Co obejmuje wizyta psychologiczna przed dawstwem gamet lub zarodków?
Wizyta powinna obejmować m.in. ocenę motywacji do rodzicielstwa niegenetycznego, zasobów emocjonalnych i społecznych pacjenta, rozumienia procedury oraz gotowości do rozmowy z dzieckiem o jego pochodzeniu. Ważnym elementem jest też sprawdzenie, czy decyzja jest w pełni dobrowolna i nie wynika z zewnętrznej presji. Dokładny zakres jest obecnie przedmiotem prac zespołu ekspertów i reprezentantów pacjentów działającego przy Stowarzyszeniu Nasz Bocian.
Ile trwa wizyta psychologiczna przed IVF z dawstwem?
Obecnie czas trwania wizyty różni się znacząco między ośrodkami - od około 20 minut do dwóch godzinnych spotkań. Właśnie ta niespójność jest jednym z powodów, dla których trwają prace nad ujednoliceniem standardów.
Czy psycholog może odmówić kwalifikacji do procedury IVF z dawstwem?
Wizyta psychologiczna nie jest testem, który można zdać lub oblać - jej celem jest wsparcie, nie stawianie barier. Psycholog może jednak wskazać potrzebę odroczenia procedury lub skierować pacjenta na dodatkową pomoc, jeśli uzna, że potrzebuje on więcej czasu na emocjonalne przygotowanie. Wypracowanie jasnych i przejrzystych kryteriów oceny to jeden z kluczowych celów trwającego projektu.
Gdzie znaleźć wsparcie psychologiczne w trakcie leczenia niepłodności?
W ramach programu refundacji pacjenci mają prawo do nieodpłatnych spotkań z psychologiem - bez limitu wizyt, choć nie mogą one zastąpić psychoterapii. Stowarzyszenie Nasz Bocian udostępnia bezpłatnie dwa materiały: broszurę „Wsparcie psychologiczne w leczeniu niepłodności” (2024) oraz poradnik „Rodzicielstwo dzięki dawstwu gamet i zarodków” (2025). Więcej informacji znajdziesz na stronie stowarzyszenia lub pisząc bezpośrednio do zespołu.