Spis treści:
- Wstęp
- Co to jest naprotechnologia?
- Czy naprotechnologia jest szansą dla każdej niepłodnej pary?
- Naprotechnologia nie zastępuje metody in vitro
Wstęp
Naturalne metody planowania rodziny, czyli inaczej naturalne metody obserwacji płodności, to połączenie wielu metod znanych już od lat: Billings'ów, Kippley'ów, Rőtzera. W ostatnich latach dużą popularność zyskała naprotechnologia stworzona 30 lat temu przez profesora Thomasa Hilgera, wykorzystująca metodę Creightona, która jest – jak naprotechnolodzy sami określają – wystandaryzowanym połączeniem wszystkich wcześniej wymienionych.
Co to jest naprotechnologia?
Naprotechnologia zajmuje się monitorowaniem naturalnego cyklu kobiety, diagnozowaniem i leczeniem ginekologicznym, mającym na celu powiększenie rodziny. Nieprawidłowy tryb życia, a także wiele innych czynników środowiskowych może obniżać jakość komórek rozrodczych (plemników, ale także oocytów). Dodatkowo stres emocjonalny związany z planowaniem rodziny nierzadko przekłada się na płodność zarówno kobiety, jak i mężczyzny.
Termin Naprotechnologia pochodzi od angielskiego skrótu NaProTechnology, który oznacza Natural Procreative Technology, czyli wsparcie naturalnej prokreacji. Opiera się na modelu Creightona, który służy do precyzyjnej obserwacji zmian zachodzących w ciele kobiety podczas jej naturalnego cyklu. Czas, w którym para może zajść w ciążę jest dość krótki i trwa od kilkunastu godzin do około 3-4 dni w każdym cyklu kobiety.
Głównym zadaniem naprotechnologii jest obserwacja procesów rozrodczych, ich analiza, a następnie wykorzystanie uzyskanych informacji w celu diagnostyki problemu, co jest kluczem w leczeniu schorzeń uniemożliwiających poczęcie dziecka. Naprotechnologia ocenia parametry takie jak: długość cyklu, występowanie owulacji, ilość i jakość śluzu szyjkowego, długość poszczególnych faz cyklu, czy obecność i ocena plamień. Dodatkowo należy wykonać badanie nasienia, a także badania obrazowe tj. USG i ocena drożności jajowodów. Celem naprotechnologii jest pomoc w walce z niepłodnością z zastosowaniem jak najmniej inwazyjnych i wspomaganych laboratoryjnie metod. Jest ona często wybierana przez osoby, które z powodów ideologicznych nie chcą podjąć leczenia innymi metodami.
Panuje przekonanie, że idee naprotechnologii są całkowicie sprzeczne z medycyną rozrodu. Tymczasem w ośrodkach leczenia niepłodności lekarze udostępniają parom możliwość obserwacji cyklu miesięcznego kobiety. Kwalifikacja do procedury in vitro w tych ośrodkach jest możliwa tylko po co najmniej rocznym okresie leczenia z powodu niepłodności. W tym czasie obserwacja przyczyn niepłodności jest nieodłącznym etapem diagnostyki pary zgłaszającej się do specjalisty. Obserwacja owulacji w ultrasonografii wraz z oceną stężeń hormonów w surowicy krwi podczas monitoringu jest narzędziem niezbędnym wśród wszystkich metod planowania płodności. Umożliwia kontrolę wzrostu pęcherzyka jajnikowego, jego pęknięcia i uwolnienia komórki jajowej, ale także prawidłowego wzrostu błony śluzowej jamy macicy (endometrium), niezbędnego dla prawidłowego zagnieżdżenia się zarodka.
Ważnym jest fakt, iż na tym etapie niezbędna jest współpraca wielu specjalistów oraz duże zaangażowanie obserwowanej kobiety.
Czy naprotechnologia jest szansą dla każdej niepłodnej pary?
Niestety - nie. Program oparty na naturalnych metodach planowania rodziny i jednocześnie naturalnej obserwacji płodności dotyczy par, które wyrażą chęć udziału i które po konsultacji specjalistycznej zostaną do niego zakwalifikowane. Wnikliwie zebrany wywiad medyczny pozwala zaproponować wszystkie dostępne i wskazane w przypadku danej pary metody leczenia. Trzeba pamiętać, że metody naturalne, które oferuje między innymi naprotechnologia, w niektórych przypadkach nie mają szans powodzenia. Naprotechnologia powinna być wykorzystywana szczególnie, jeżeli wcześniejsze badania hormonalne i kliniczne nie znajdują wyjaśnienia takich zaburzeń jak:
- dodatkowe krwawienia śródcykliczne
- plamienia przedmiesiączkowe
- plamienia pomiesiączkowe
- skrócona faza śluzu owulacyjnego
- krótka faza podwyższonej temperatury ciała po owulacji (poniżej 10 dni).
Naprotechnologia nie zastępuje metody in vitro.
Częstym błędem jest porównywanie naprotechnologii z metodą pozaustrojowego zapłodnienia in vitro. Naprotechnologia to holistyczne podejście do problemu niepłodności, które przywraca zdolność rozrodczą parom poprzez diagnostykę problemu i naturalne metody wspomagania rozrodu. In vitro – zabieg często „ostatniej szansy” jest nazwą metody leczenia, jak i nazwą samego zabiegu zapłodnienia pozaustrojowego. Proponuje się je parom, wobec których naprotechnologia czy naturalne metody planowania rodziny okazały się nieskuteczne.
Zdarzają się sytuację, kiedy postawiona diagnoza już na samym początku leczenia sugeruje nam, że naprotechnologia i naturalne metody planowania rodziny będą nieskuteczne.
Należy wyraźnie podkreślić, że kwalifikacja pary przez specjalistę jest niezbędna, ponieważ istnieją stany chorobowe, w przypadku których naprotechnologia i naturalne metody planowania rodziny nie dają możliwości zajścia w ciążę i konieczne jest zastosowanie technik rozrodu wspomaganego. Są to na przykład:
- przedwczesna menopauza lub menopauza
- wrodzony lub nabyty brak jajników
- obustronna niedrożność jajowodowa lub nabyty brak jajowodów
- azoospermia (brak plemników w nasieniu partnera)
- wrodzony lub nabyty brak macicy.
Z medycznego punktu widzenia, w obliczu współczesnej medycyny, istnieje wiele innych racjonalnych wskazań do zastosowania metod rozrodu wspomaganego. Jeżeli mimo przedstawionej wiedzy naukowej para zdecyduje się na program naturalnego planowania rodziny, każda kobieta powinna zostać poinformowana, że zanim zaplanuje często wieloletnią obserwację płodności, powinna mieć określoną rezerwę jajnikową. Pozwoli to sprawdzić, jak długo jeszcze zachowa płodność i w przypadku, gdy para dopuszcza inne metody leczenia, a obserwacje okażą się nieskuteczne, umożliwi podjęcie innego leczenia, zanim będzie zbyt późno.
Przyczyn niepłodności jest bardzo wiele, podobnie jak metod ich leczenia. Skomplikowane medycznie techniki rozrodu wspomaganego to ostateczność, a ich zastosowanie musi mieć konkretne wskazania przy pewności, że wszystkie inne metody (w tym naturalne metody planowania rodziny) nie przyniosą oczekiwanego efektu.
Naprotechnologia oraz naturalne metody planowania rodziny i obserwacji płodności są polecane w szczególności jako wstęp do planowania rodziny i zalecane, aby każda para bliżej zaznajomiła się z naturalnym cyklem kobiety, jego prawidłowym przebiegiem oraz przyczynami zaburzeń, które obserwują. Nie należy dewaluować zapłodnienia metodą in vitro i traktować jako alternatywę dla innych metod. Trzeba pamiętać, że każdy człowiek jest inny i wymaga indywidualnego podejścia do problemu.
Metody naturalnej obserwacji cyklu powinny być wykorzystywane przez wszystkie młode kobiety. W organizmie człowieka jednoczasowo zachodzi tak wiele różnych procesów, iż warto od samego początku czyli od okresu dojrzewania nauczyć się obserwowania siebie, swojego cyklu oraz zauważenia jakie czynniki mogą go zaburzać.
Metody naturalne wdrażane od okresu dojrzewania mogłyby bardzo skutecznie przyczynić się do wyselekcjonowania grupy pacjentek, które już wcześniej potrzebują pomocy specjalisty i jednoczenie pozwoliłoby to zapobiec poważnym powikłaniom pojawiających się chorób np. przewlekłe stany zapalne, endometrioza czy zaburzenia hormonalne takie jak hyperprolaktynemia czy zespół policystycznych jajników.
Zdiagnozowanie przyczyny jest najważniejsze jako wstęp do dalszego leczenia. Niestety naprotechnologia w niektórych przypadkach w odpowiednim momencie powinna zakończyć się procedurą in vitro aby leczona para mogła posiadać potomstwo.
Skuteczność leczenia niepłodności będzie coraz większa jeżeli wszystkie dostępne metody zostaną wykorzystane na odpowiednim etapie choroby. Nie powinno się zarówno nadużywać metody pozaustrojowego leczenia niepłodności jaki i przeceniać skuteczność leczenia metodami naturalnymi.
