Rzeczniczka Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Ministry Zdrowia w sprawie dostępu do leczenia niepłodności dla kobiet, które nie są w związku, i mrożenia komórek jajowych z przyczyn innych niż medyczne. W wystąpieniu powołuje się na postulaty Stowarzyszenia Nasz Bocian. Jeszcze w lipcu poprzedni Rzecznik nie widział podstaw do interwencji.
Od odmowy do wystąpienia
- 13 kwietnia 2026 r. napisaliśmy do RPO w sprawie dwóch postulatów: dostępu singielek do leczenia niepłodności i możliwości zabezpieczenia płodności z przyczyn niemedycznych. Do pisma dołączyliśmy petycję, którą poparło 1238 osób.
- 22 lipca 2026 r. ówczesny Rzecznik nie znalazł podstaw do interwencji.
- 28 sierpnia 2026 r. wysłaliśmy do nowej Rzeczniczki wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
- 4 listopada 2026 r. Rzeczniczka skierowała pismo do Ministry Zdrowia. 19 listopada opublikowała je na stronie Biura RPO.
W kwietniowym wniosku wskazaliśmy dwa przepisy ustawy o leczeniu niepłodności. Pierwszy pozwala korzystać z procedur medycznie wspomaganej prokreacji tylko parom. Drugi pozwala zamrozić komórki jajowe tylko ze wskazań medycznych.
Odpowiedź z 22 lipca podpisano z upoważnienia ówczesnego Rzecznika prof. Marcina Wiącka. Rzecznik nie odniósł się w niej do naszego najważniejszego zarzutu, czyli naruszenia zasady równości wobec prawa. W sierpniu napisaliśmy, że nie zamykamy tej sprawy.
We wniosku z 28 sierpnia prosiliśmy nową Rzeczniczkę m.in. o ponowną ocenę zarzutu nierównego traktowania i o wystąpienie do właściwych organów, w tym do Ministra Zdrowia.
O co Rzeczniczka pyta Ministerstwo Zdrowia
W komunikacie RPO wprost pisze, że do Biura zwróciło się Stowarzyszenie Nasz Bocian. Opisuje oba nasze postulaty. Przypomina, że kobiety, które nie są w związku i chcą leczyć niepłodność, muszą szukać pomocy za granicą, a to oznacza dodatkowe koszty.
Rzeczniczka przypomina, że według Światowej Organizacji Zdrowia niepłodność jest chorobą, a dostęp do jej diagnostyki i leczenia to część prawa do ochrony zdrowia. Zaznacza też, że przepisy o wspomaganej prokreacji muszą ważyć różne prawa: do ochrony zdrowia, do życia prywatnego i autonomię prokreacyjną. Powinny też uwzględniać zmiany społeczne, np. coraz więcej rodzin samotnych rodziców i odkładanie decyzji o rodzicielstwie na później.
RPO prosi Ministrę Zdrowia o stanowisko. Pyta, czy resort rozważa:
- poszerzenie dostępu do leczenia niepłodności dla kobiet, które nie są w związku,
- zmianę zasad zabezpieczania płodności, także z przyczyn innych niż zdrowotne.
Co się nie zmieniło
Ważne
Wystąpienie RPO nie zmienia prawa. Przepisy obowiązują tak jak wcześniej. Samotna kobieta nadal nie może skorzystać z leczenia metodą in vitro czy inseminacji. Mrożenie komórek jajowych wciąż wymaga medycznego uzasadnienia.
To ważny krok, bo sprawa wróciła na urzędową ścieżkę. Ministerstwo Zdrowia musi teraz przedstawić swoje stanowisko. Zapowiedziało już prace nad zmianami w ustawie o leczeniu niepłodności przy wdrażaniu unijnego rozporządzenia SoHO. Pisaliśmy o tym przy okazji sprawy zarodków singielek utworzonych przed 2015 rokiem.
Druga interwencja: ciągłość leczenia w programie
Tego samego dnia RPO opublikowała drugie wystąpienie do Ministry Zdrowia. Dotyczy rządowego programu leczenia niepłodności na lata 2024-2028. Do Biura RPO trafiły skargi pacjentów i ośrodków. Z powodu wyczerpania środków pacjenci niektórych klinik mogą być zmuszeni do zmiany ośrodka w trakcie leczenia. Realizatorzy programu zwracają uwagę, że sposób oceny skuteczności leczenia może szkodzić pacjentom z trudniejszą diagnozą, np. z endometriozą, niską rezerwą jajnikową czy ciężką niepłodnością męską.
RPO pyta m.in. o skalę problemu, monitorowanie programu, niewykorzystane środki i dostęp do zabezpieczenia płodności dla pacjentów onkologicznych.
Ta interwencja nie wynika z naszego wniosku, ale dotyczy spraw, o których mówimy od dawna. 9 października wysłaliśmy do Ministerstwa Zdrowia stanowisko w sprawie krajowego rejestru in vitro. Również w październiku wnioskowaliśmy do decydentów o zwiększenie finansowania programu o 200 milionów złotych.
Dziękujemy i działamy dalej
Dziękujemy 1238 osobom, które podpisały naszą petycję. Wasze wsparcie nadało tej sprawie większą wagę.
Czekamy na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia. Będziemy śledzić prace nad zmianami w ustawie o leczeniu niepłodności i informować o nich na bieżąco.
Stan na: 20 listopada 2026 r.
Źródła materiałów:
- RPO pyta o dostęp do leczenia niepłodności i zabezpieczenia płodności dla singielek, BIP RPO, 19.11.2026
- Pacjenci mogą stracić ciągłość leczenia in vitro. RPO zwraca się do Minister Zdrowia, BIP RPO, 19.11.2026
- RPO nie podejmie interwencji w sprawie dostępu do leczenia niepłodności. Nie zamykamy tej sprawy, Nasz Bocian, 19.08.2026
- Krajowy rejestr in vitro: rejestr, który chroni, Nasz Bocian, 28.10.2026